CAIRO – Hoa Kỳ và Iran dường như đang tiến gần tới một thỏa thuận nhằm chấm dứt cuộc chiến hiện nay và tái khai thông eo biển Hormuz, tuyến hàng hải chiến lược vận chuyển khoảng 20% lượng dầu hỏa toàn cầu. Tổng Thống Hoa Kỳ Donald Trump hôm thứ Hai tuyên bố các cuộc thương lượng đang “tiến triển tốt đẹp,” nhưng cảnh báo rằng giao tranh sẽ bùng nổ trở lại nếu đôi bên không đạt được thỏa thuận. Theo lời hai đại diện Trung Đông và một đại diện Hoa Kỳ, các cuộc đàm phán hiện vẫn đang tiếp tục tại Qatar. Một phái đoàn Iran do Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Qalibaf dẫn đầu đã tới Doha hôm thứ Hai để tham dự thương lượng, dù chi tiết cchưa được công bố. Phát ngôn nhân Bộ Ngoại giao Iran, ông Esmail Baghaei, cho biết đôi bên đã đạt được đồng thuận trên “một phần lớn các vấn đề,” nhưng vẫn còn nhiều trở ngại trước khi có thể ký kết chính thức.
Lệnh đình chiến mong manh giữa Hoa Kỳ và Iran đã được duy trì kể từ ngày 7 tháng Tư, dù nhiều vụ tấn công bằng Drones, hỏa tiễn và các vụ chạm súng trên biển vẫn tiếp diễn. Hôm thứ Hai, quân đội Hoa Kỳ xác nhận đã tiến hành các cuộc không kích mang tính “tự vệ” tại miền nam Iran nhằm vào các địa điểm phóng hỏa tiễn và tàu thuyền bị cáo buộc đang rải thủy lôi. Iran đã lên án các cuộc oanh kích này là hành động vi phạm đình chiến và tuyên bố sẽ đáp trả mọi hành vi “xâm lược.” Theo các nguồn tin khu vực, dự thảo thỏa thuận hiện nay bao gồm việc chấm dứt chiến tranh giữa Israel và Hezbollah, cam kết không can thiệp vào công việc nội bộ của các quốc gia trong khu vực, đồng thời từng bước tái mở cửa eo biển Hormuz song song với việc Hoa Kỳ nới lỏng phong tỏa hải cảng Iran và giảm nhẹ một số biện pháp cấm vận dầu hỏa.
Một nội dung quan trọng khác là chương trình nguyên tử của Iran. Tehran có thể sẽ phải từ bỏ kho uranium đã được tinh luyện tới cấp độ cao, đổi lại là việc Hoa Kỳ xem xét giảm bớt các biện pháp trừng phạt kinh tế. Theo Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA), Iran hiện đang sở hữu hơn 440 kilogram uranium đã được tinh luyện tới mức 60%, chỉ còn cách cấp độ chế tạo võ khí nguyên tử một bước ngắn về mặt kỹ thuật. Tuy nhiên, nhiều vấn đề quan trọng vẫn chưa được giải quyết, bao gồm việc Iran có được tiếp tục làm giàu uranium hay không, cũng như tương lai của chương trình hỏa tiễn mà Israel xem là mối đe dọa nghiêm trọng đối với an ninh khu vực.
Nguồn: Associated Press (AP)