TOKYO (June 24) — Tổng Giám đốc Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA), ông Rafael Mariano Grossi, hôm Thứ Tư cho biết các thanh tra viên của cơ quan này sẽ được xem xét các cơ sở làm giàu uranium của Iran theo thỏa thuận tạm thời giữa Hoa Kỳ và Iran nhằm chấm dứt cuộc chiến giữa hai nước. Tuy nhiên, phía Iran khẳng định việc thanh tra chỉ có thể được xem xét sau khi đạt được một thỏa thuận cuối cùng. Những phát biểu trái ngược này phản ánh các bất đồng công khai giữa Washington và Tehran về cách diễn giải thỏa thuận được ký kết tuần trước.
Phát biểu tại nhà máy điện hạt nhân Fukushima Daiichi ở Nhật Bản, ông Grossi cho biết văn kiện được lãnh đạo hai nước ký kết quy định rõ mọi hoạt động liên quan đến vật liệu và cơ sở hạt nhân của Iran đều phải chịu sự giám sát của IAEA. Ông nói việc thanh tra chắc chắn sẽ diễn ra trong thời gian tới, đồng thời cũng phải lưu ý thỏa thuận yêu cầu Iran giảm mức độ làm giàu uranium từ các cấp độ cao hiện nay. Đáp lại, Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi cho là các vấn đề liên quan đến thanh tra chỉ được quyết định trong khuôn khổ một thỏa thuận cuối cùng và sau khi các biện pháp trừng phạt được dỡ bỏ.
Kể từ cuộc chiến kéo dài 12 ngày giữa Israel và Iran vào năm 2025, Tehran không cho phép IAEA khám xét các cơ sở làm giàu uranium. Các chuyên gia quốc tế cho rằng Iran hiện đang sở hữu lượng uranium làm giàu ở mức cao đủ để chế tạo nhiều đầu đạn hạt nhân nếu nước này quyết định phát triển vũ khí nguyên tử, dù Tehran vẫn khẳng định chương trình hạt nhân của mình chỉ phục vụ mục đích hòa bình. Thỏa thuận tạm thời giữa Mỹ và Iran cũng bao gồm việc giảm mức độ làm giàu uranium và nới lỏng một số biện pháp trừng phạt kinh tế với Tehran.
Trong khi đó, lệnh ngừng bắn giữa Mỹ và Iran tiếp tục đối diện với nhiều thách thức khi giao tranh giữa Israel và lực lượng Hezbollah tại Lebanon bùng phát trở lại. Một cuộc không kích của Israel tại miền nam Lebanon hôm Thứ Tư khiến hai người thiệt mạng, theo truyền thông phát từ Lebanon. Các cuộc đàm phán kỹ thuật giữa Hoa Kỳ và Iran sẽ được tiếp tục lại tại Thụy Sĩ vào đầu tuần tới nhằm giải quyết các vấn đề còn ứ đọng, bao gồm việc thanh tra hạt nhân, dỡ bỏ trừng phạt và giải tỏa hàng tỷ USD tài sản bị phong tỏa của Iran.
Nguồn tham khảo: AP News, Reuters