WASHINGTON – Hạ viện Hoa Kỳ hôm 3 tháng 6 đã chấp thuận một nghị quyết theo Đạo luật Quyền Chiến tranh (War Powers Resolution), yêu cầu chấm dứt các hoạt động quân sự chống Iran nếu không được Quốc hội cho phép. Cuộc bỏ phiếu với tỷ lệ 215-208 được xem là một trong những sự thách thức hiếm hoi của Quốc hội đối với chính sách đối ngoại của Tổng thống Donald Trump trong cuộc xung đột với Iran. Nghị quyết được thông qua với sự ủng hộ của toàn bộ khối Dân chủ và bốn dân biểu Cộng hòa. Đây là lần đầu tiên một nghị quyết tương tự vượt qua được Hạ viện kể từ khi cuộc xung đột với Iran bùng phát hồi cuối tháng Hai.
Tuy nhiên, cuộc bỏ phiếu này không có nghĩa Tổng thống Trump ngay lập tức mất quyền ra lệnh tiến hành các cuộc tấn công quân sự vào Iran. Theo các chuyên gia luật hiến pháp và nhiều cơ quan truyền thông lớn của Hoa Kỳ, Tổng thống vẫn giữ vai trò Tổng Tư lệnh quân đội theo Hiến pháp và tiếp tục có thẩm quyền hành động trong một số trường hợp khẩn cấp, đặc biệt khi cần bảo vệ lực lượng hoặc quyền lợi của Hoa Kỳ. Chính vì vậy, nghị quyết của Hạ viện không tự động ngăn chặn Tổng thống thực hiện một cuộc tấn công quân sự mới.
Ngoài ra, biện pháp được Hạ viện chấp thuận mới chỉ là một bước trong tiến trình lập pháp. Thượng viện đang xem xét một nghị quyết tương tự và chưa hoàn tất việc biểu quyết. Ngay cả khi cả Hạ viện và Thượng viện cùng thông qua, vấn đề vẫn có thể dẫn đến tranh cãi pháp lý giữa Quốc hội và Tòa Bạch Ốc. Nhiều chính quyền thuộc cả hai đảng trong nhiều thập niên qua đều cho rằng Tổng thống có quyền hành động quân sự nhất định mà không cần sự chấp thuận trước của Quốc hội. Các tòa án liên bang cũng thường tránh can thiệp trực tiếp vào những tranh chấp liên quan đến quyền hạn chiến tranh giữa hai ngành hành pháp và lập pháp.
Về mặt thực tế, cuộc bỏ phiếu mang ý nghĩa chính trị nhiều hơn là tạo ra thay đổi tức thời trên chiến trường. Kết quả này thể hiện điều mong muốn của nhiều nghị sĩ thuộc cả hai đảng là Quốc hội cần có vai trò lớn hơn trong các quyết định liên quan đến chiến tranh. Nghị quyết cũng cho thấy những lo ngại ngày càng gia tăng về chi phí kinh tế của cuộc xung đột, đặc biệt là ảnh hưởng đến giá năng lượng toàn cầu và hoạt động thương mại quốc tế. Trong khi đó, các cuộc đàm phán giữa Hoa Kỳ và Iran vẫn đang tiếp tục với mục tiêu đạt được một thỏa thuận lâu dài nhằm duy trì lệnh ngừng bắn và bảo đảm hoạt động hàng hải qua Eo biển Hormuz.
Nguồn tham khảo: Reuters, Associated Press (AP), CBS News, The Hill, BBC News, Fox News, các cơ quan truyền thông quốc gia Hoa Kỳ.