(Bloomberg) — Lãnh tụ tối cao Iran, Đại giáo chủ Ayatollah Ali Khamenei, hôm thứ Bảy cho biết “vài nghìn người” đã thiệt mạng trong các cuộc biểu tình chống chính phủ diễn ra trong tháng này. Đây là lần đầu tiên ông thừa nhận quy mô chết chóc của làn sóng bất ổn.
Một số người đã bị giết “một cách tàn bạo và vô nhân đạo,” ông Khamenei nói trong một cuộc họp công khai được truyền hình trực tiếp trên đài truyền hình nhà nước, nhưng không nêu chi tiết. Ông cáo buộc Mỹ và Israel tiếp tay cho các vụ giết chóc, đồng thời khẳng định Cộng hòa Hồi giáo có bằng chứng để chứng minh cáo buộc này.
Ông Khamenei cho biết Iran không có ý định đẩy đất nước vào chiến tranh, nhưng cũng sẽ không để bất kỳ tội phạm nào—trong nước hay quốc tế—thoát khỏi sự trừng phạt.
Ông nói Tổng thống Mỹ Donald Trump phải chịu trách nhiệm về “những cái chết, thiệt hại và các cáo buộc mà ông ta đã gây ra cho người dân Iran,” đồng thời cho rằng mục tiêu chính sách rộng hơn của Washington là đặt Iran dưới sự thống trị về quân sự, chính trị và kinh tế.
Con số thương vong mà ông Khamenei đưa ra phù hợp với ước tính của các tổ chức nhân quyền và những nguồn khác, cho rằng khoảng 3.500 người đã thiệt mạng. Các nhóm này ước tính hơn 22.000 người đã bị bắt giữ.
Ông Trump nói với Politico rằng Iran cần có ban lãnh đạo mới và cho rằng ông Khamenei phải chịu trách nhiệm về “sự hủy hoại hoàn toàn đất nước và việc sử dụng bạo lực ở mức độ chưa từng thấy.” Các cuộc biểu tình diễn ra trong bối cảnh Iran áp đặt lệnh cắt internet kéo dài kỷ lục đối với dân số khoảng 92 triệu người.
Trước đó, truyền thông địa phương đưa tin kết nối internet đã được khôi phục một phần, dù phần lớn người dân dường như vẫn bị cắt đứt với thế giới bên ngoài sang ngày thứ chín.
Chính phủ Iran đã cắt internet và dịch vụ điện thoại di động từ ngày 8 tháng 1 nhằm dập tắt làn sóng bất ổn gia tăng, bùng phát từ cuộc khủng hoảng tiền tệ vào cuối tháng trước.
“Hãng thông tấn bán chính thức Mehr cho biết “Truy cập internet hiện đã được khôi phục cho một số khách hàng,” nhưng không nêu rõ những hạn chế nào đã được dỡ bỏ hoặc người dùng đã có thể truy cập lại các dịch vụ quốc tế hay chưa.
Hãng thông tấn bán chính thức Fars cũng đưa tin rằng dịch vụ nhắn tin (text message) trên điện thoại di động đã hoạt động trở lại sau khi bị ngăn chặn trước đó.
Nhóm giám sát lưu lượng internet NetBlocks cho biết đã ghi nhận “một mức tăng rất nhẹ” về kết nối vào ngày thứ Bảy, nhưng nêu lên tổng số mức truy cập vẫn chỉ khoảng 2% so với lúc bình thường, và “kho6ng có dấu hiệu cho thấy sự trở lại đáng kể.” Tính đến đầu giờ chiều thứ Bảy theo giờ địa phương, người dùng tại Iran dường như phần lớn vẫn ở trong tình hình bị cô lập về thông tin, rất ít dấu hiệu hoạt động trên các nền tảng như Telegram, Instagram và X — những dịch vụ trước đây họ truy cập thông qua mạng riêng rảo (VPN).
Việc ngăn chặn liên lạc gần như hoàn toàn đã trở thành một công cụ quen thuộc của chính quyền Cộng hòa Hồi giáo trong các thời điểm nhạy cảm, từ các cuộc biểu tình trên toàn quốc trong tháng này đến cuộc xung đột với Israel hồi tháng Sáu. Điều này đã cắt đứt phần lớn dân chúng khỏi internet toàn cầu, đồng thời chuyển hướng người dùng sang một mạng nội địa do chính phủ kiểm soát, hoạt động độc lập với mạng web rộng lớn hơn.
NetBlocks hôm thứ Sáu cho biết đợt cắt internet hiện tại đã vượt qua mức ngăn chặn từng được áp dụng trong các cuộc biểu tình năm 2019.